• Ricardo Franco doktoreak egin zituen moderatzaile lanak saioan, zeinak Espainiako Gobernuko Kultura Ministerioaren babesa eta Bizkaiko Batzar Nagusien eta Bilboko Mediku Zientzien Akademiaren laguntza izan zituen (moderatzailea erakunde horretako presidente ohia da).
  
  

Naiara Fernández doktore, mediku geriatra eta IMQ Igurcoko Asistentzia-zuzendariak, irailaren 22an, Bizkaiko Batzar Nagusietan, ‘Fragilidad del mayor y dependencia en nuestro medio’ (euskaraz, ‘Adinekoen hauskortasuna eta mendekotasuna gure ingurunean') hitzaldia eman zuen, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko Bizkaiko Batzordeak antolaturiko ‘Envejecimiento y sus implicaciones socio-personales’ (euskaraz, ‘Zahartzea eta horren inplikazio sozio-pertsonalak') zikloaren barruan. Ricardo Franco doktoreak egin zituen moderatzaile lanak saioan, zeinak Espainiako Gobernuko Kultura Ministerioaren babesa eta Bizkaiko Batzar Nagusien eta Bilboko Mediku Zientzien Akademiaren laguntza izan zituen (moderatzailea erakunde horretako presidente ohia da).

Ziklo hori 2026ko maiatzetik urrira bitartean garatzen ari da, eta hainbat ikuspegitatik heltzen die gero eta bizitza luzeagoa duen biztanleriarekin lotutako erronkei. Testuinguru horretan, Naiara Fernández doktoreak hitzaldia hauskortasunaz proposatu zuen, hots, ahultasuneko egoera klinikoaz, desgaitasunaren eta mendekotasunaren aurrekoa izan daitekeenaz. Mintzaldian, espezialistak bereziki azpimarratu zuen hauskortasuna ez dela nahitaez adinarekin loturiko prozesu atzeraezintzat hartu behar, baizik eta, bereziki hasierako faseetan, jarduteko aukera duen egoeratzat. «Hauskortasuna aukera-leiho bat da», adierazi zuen, eta berreskuratzeko zailagoa den galera funtzional bat gertatu aurretik esku hartzeak duen garrantzia nabarmendu zuen.

Lehenengo seinaleak detektatzea, jardun ahal izateko

IMQ Igurcoko Asistentzia-zuzendariak azaldu zuenez, itxuraz txikiak diren aldaketa batzuek erreserba funtzionala pixkanaka galtzen ari dela ohartaraz dezakete: astiroago ibiltzea, nekatzea lehen zailtasunik ez zekarten joan-etorriak egitean, erorikoak izatea edo eguneroko jarduera jakin batzuk mugatzen hastea. Muskuluen indarra eta mugikortasuna galtzeak zirkulu bat has dezake, non jarduera txikiagoak narriadura fisiko handiagoa eragiten duen eta, pixkanaka, autonomia galtzea dakarren.

Hori dela eta, balorazio geriatriko osoa egitearen baliagarritasunaren alde agertu zen, aukera ematen baitu pertsonaren egoera medikoa, fisikoa, mentala eta soziala alde askotatik aztertzeko, eta, hortik abiatuta, beharrak identifikatzeko eta esku hartzeko plan indibidualizatu bat ezartzeko. Ikuspegi horrek aukera ematen du, halaber, pertsona bakoitzak etxean bizitzen jarraitzeko zein laguntza behar duen edo beste laguntza-baliabide batzuetara noiz jo behar den zehazteko. Erorikoen prebentzioak ere leku nabarmena izan zuen hitzaldian. Fernándezek gogorarazi zuen erorikoak inflexio-puntu nabarmena izan daitezkeela adineko baten bizitzan, haustura bat eragiten dutenean eta mugikortasuna galtzea, ospitaleratzea eta mendekotasuna eragiten dituztenean.

Ariketa, nutrizioa eta parte-hartze soziala

Hauskortasunik gertatuz gero esku hartzeko tresna nagusien artean, IMQ Igurcoko Asistentzia-zuzendariak jarduera fisikoan eta nutrizio egokian jarri zuen arreta: bi elementu horiek lotura estua baitute muskulu-masa eta indarra iraunaraztearekin. Hizlariak azaldu zuenez, muskulua galtzeak oinez ibiltzeko, jaikitzeko, erosketak egiteko edo ohiko jardueretan modu autonomoan parte hartzen jarraitzeko gaitasuna txikiagotu dezake.

Halaber, proteinak hartzeari eta D bitaminaren egoerari jaramon egin beharra ere nabarmendu zuen, eta beste faktore aldagarri batzuk eta ager daitezkeen sindrome geriatrikoak aztertzeari. Baina hauskortasunari heltzea, Fernándezek azpimarratu zuenez, ezin da soilik alderdi fisikoetara mugatu. Bizi-proiektua eta gizarte-harremanak izatea, jarduera esanguratsuak egitea eta komunitatean parte hartzea bizi-kalitatedun zahartzearen parte dira. «Parte hartzen duena, bizi-proiektua duena, asmo bat, gogo bat, ilusio bat duena, etxetik ateratzen da», adierazi zuen.

Autonomia eta pertsona bakoitzari egokitutako zainketak

Mintzaldiaren beste ardatzetako bat izan zen adinekoen erabakitzeko gaitasunarekiko errespetua. Fernándezek adierazi zuen adina ez dela jarrera paternalista hartzeko arrazoi bihurtu behar, eta aldarrikatu zuen autonomia bultzatu egin behar dela eta pertsona bakoitzak bizi-kalitateaz zer ulertzen duen entzun behar dela.

Asistentziaren helburuak, azaldu zuenez, pertsona bakoitzaren egoeraren arabera eboluzionatu behar du: sendotasun edo hauskortasun aurreko faseetan prebenitzea, hauskortasuna agertzen denean funtzionaltasuna iraunarazten edo berreskuratzen saiatzea, eta, mendekotasun aurreratuko egoeretan, laguntzea, konplikazio berriak saihestea eta une oro bizi-kalitatea zaintzea. Horren harira, hitzaldiak geriatriaren ikuspegi batez ere prebentiboa nabarmendu zuen: zahartzea saihetsezina da, baina zahartzearekin loturiko ondorio negatibo asko prebenitu edo atzeratu egin daitezke, goiz jardunez eta pertsona bakoitzaren behar fisiko, psikologiko, sozial eta pertsonalei modu integralean erantzunez.

Naiara Fernándezen mintzaldi osoa YouTuben dago ikusgai: https://www.youtube.com/watch?v=BEBdbGoxlSg.